THỦ THÁI DƯƠNG TIỂU TRƯỜNG KINH

VI-KINH THỦ THÁI DƯƠNG TIỂU TRƯỜNG

 I/ Đường vận hành

Đường kinh bắt đầu từ huyệt Thiếu trạch góc chân móng ngón tay út chạy dọc theo bờ trong bàn tay, qua mỏm trâm trụ đến cổ tay, đi lên trên men theo phía sau xương trụ chạy qua mỏm khuỷu và mặt trong mỏm trên xương cánh tay tiếp tục men theo mặt sau cánh tay tới xương vai, đi ngoằn ngèo ở gai xương bả vai, liên kết với mạch Đốc ở phía sau vai(huyệt Đại chùy) kinh lạc chuyển hướng chạy lên hõm trên xương đòn, rồi vào trong liên kết với tạng tâm sau đó đi ra men theo thực quản xuống dưới qua cơ hoành đến Vị, liên kết với các cơ quan tương ứng của Tiểu trường và xuống liên hệ với huyệt Hạ cự hư của kinh Vị. Từ hố xương đòn(huyệt Khuyết bồn) tách ra một nhánh chạy lên cổ rồi đến má, men theo góc mắt đến khu thính giác và kết thúc tại huyệt Thính cung trước tai. Từ má lại có một nhánh tách ra đi về khu vực khoang mắt tới mũi dừng lại ở góc trong mắt(huyệt Tình minh), và liên hệ với kinh Bàng quang ở đây.

II/ Các huyệt

1.      Thiếu trạch: Góc trong chân móng ngón tay út, cách chân móng 0,1 thốn.

2.      Tiền cốc:Chỗ lõm xương ngón tay thứ 5 về hướng xương trụ,nắm tay lại huyệt ở trước lằn chỉ tay ngón út và bàn nơi tiếp giáp da gan và mu tay.

3.      Hậu khê:Hơi nắm tay lại(như trong tay cầm quả bóng),huyệt nằm ở đầu trong đường vân tim của bàn tay.

4.      Uyển cốt:Phía bờ trong bàn tay,chỗ lõm giữa xương móc và xương bàn tay thứ 5.

5.      Dương cốc:Ở bờ trong cổ ngón tay, nơi chỗ lõm giữa xương đậu và đầu mỏm trâm xương trụ.

6.      Dưỡng lão:Co khuỷu tay thành góc thẳng,bàn tay hướng về ngực,huyệt ở mỏm trâm xương trụ.

7.      Chi chính:Nằm trên đường nối giữa huyệt Dương cốc và huyệt Tiểu hải,huyệt Dương cốc thẳng lên 5 thốn.

8.      Tiểu hải:Co khuỷu tay lại,huyệt ở giữa mỏm khuỷu và mỏm trên ròng rọc đầu dưới xương cánh tay, chỗ lõm vào.

9.      Kiên trinh:Huyệt ở phía sau vai,trên nếp nách thẳng lên 1 thốn.

10.      Nhu du:Huyệt ở phía sau vai,huyệt Kiên trinh thẳng lên,chỗ lõm bờ sau của mỏm cùng vai.

11.      Thiên tông:Dưới hố giữa xương gai bả vai,cùng với huyệt Kiên trinh,Nhu du tạo thành hình tam giác.

12.      Bỉnh phong:Huyệt ở chỗ lõm khi bệnh nhân giơ tay lên, từ huyệt Thiên tông thẳng lên, chỗ lõm trên gai xương bả vai.

13.      Khúc viên:Huyệt ở trong bờ trên xương bả vai,điểm chínhgiữa của đường nối gai đốt sống ngực thứ 2 với huyệt Nhu du.

14.      Kiên ngoại du:Dưới gai đốt sống ngực thứ 1 ngang ra 3 thốn,căn cứ vào huyệt Đào đạo để xác định.

15.      Kiên trung du:Dưới gai đốt sống cổ thứ 7 ngang ra 3 thốn,căn cứ vào huyệt Đại chùy để xác định.

 16.      Thiên song:Cạnh yết hầu,sau cơ ức đòn chũm,sau huyệt Phù đột 0,5 thốn.

17.      Thiên dung: Phía dưới sau góc xương hàm dưới,trước cơ ức đòn chũm.

18.      Quyền liêu: Dưới xương gò má, bờ trước của cơ cắn, bờ ngoài của mắt kéo thẳng xuống.

19.      Thính cung:Ở giữa bình nhĩ và củ khớp,chỗ lõm khi há miệng.

TÚC THÁI DƯƠNG BÀNG QUANG KINH

VII-KINH TÚC THÁI DƯƠNG BÀNG QUANG

      I/ Đường vận hành

Kinh lạc khởi đầu ở góc trong mắt(huyệt Tinh minh), chạy qua xương trán lên đỉnh đầu đi đến điểm cao nhất trên đầu(huyệt Bách hội) và giao hội với Đốc mạch ở đó. Từ huyệt Bách hội phân ra một nhánh chạy vào não, nhánh còn lại đi tiếp ra sau gáy đến cổ(huyệt Thiên trụ) chia thành 2 nhánh chạy trên mặt ngoài, 2 nhánh này bình hành chạy qua lưng xuống dưới. 1 nhánh cách đường chính giữa lưng 1,5 thốn, 1 nhánh cách đường giữa lưng 3 thốn chạy xuống dưới, qua mông, mặt sau đùi, tới chỗ lõm sau gối (huyệt Ủy trung), ở đây kinh lạc tiếp tục men theo bụng cẳng chân, sau mắt cá ngoài, dọc theo bờ ngoài xương bàn chân thứ 5 đến góc móng ngoài của ngón út sau dừng tại huyệt Chí âm, tại đây liên kết với kinh Thận. Ở phần hông còn tách ra 1 nhánh  chạy qua cơ đốt sống chạy vào trong cơ thể liên kết với thận, và liên kết với các cơ quan tương ứng của bàng quang.

II/ Các huyệt

1.       Tình minh: Cách đầu góc trong mắt 0,1 thốn.

2.       Toản trúc: Chỗ lõm đầu lông mày, thẳng trêngóc mắt trong.

3.        Mi xung: Huyệt Toảntrúc thẳng lên vào trong chân tóc 0,5 thốn,cách huyệt Ấn        đường 1 bàn tay.

4.       Khúc sai: Trên trán, cách đường giữa đầu 1,5 thốn, trong chân tóc 0,5 thốn, cách ngang huyệt Mi xung0,1 thốn.

5.      Ngũ xứ: Từ huyệt Khúc sai thẳng lên 0,5 thốn.

6.       Thừa quang: Từ huyệt Ngũ xứ thẳng lên 1,5 thốn.

 7.      Thông thiên: Từ huyệt Thừa quang thẳng lên 1,5 thốn,cùng độ cao với huyệt Bách hội.

8.      Lạc khước: Ngay sau huyệt Thông thiên 1,5 thốn.

 9.        Ngọc chẩm: Ngay sau huyệt Lạc khước 1,5 thốn, ngang huyệt Não hộ cách 1,3 thốn, phía trên ụ chẩm1,5 thốn.

10.     Thiên trụ: Ở vùng gáy, dưới u lồi chẩm phía ngoài, ngang huyệt Á môn ra 1,3 thốn, chỗ lõm vào trong chân tóc 0,5 thốn.

11.  Đại trữ: Từ D1 ngang ra 1,5 thốn.

12.  Phong môn: Từ D2 ngang ra 1,5 thốn.

13.   Phế du: Từ D3 ngang ra 1,5 thốn.

 14.  Quyết âm du: Từ D4 ngang ra 1,5 thốn.

15.  Tâm du: Từ D5 ngang ra 1,5 thốn.

16. Đốc du: Dưới gai D6 ngang ra 1,5 thốn.

17.  Cách du: Dưới gai D7 ngang ra 1,5 thốn.

18.  Can du: Dưới gai D9 ngang ra 1,5 thốn.

19.   Đởm du: Dưới gai D10 ngang ra 1,5 thốn.

20.  Tỳ du: Dưới gai D11 ngang ra 1,5 thốn.

21.Vị du: Dưới gai D12 ngang ra 1,5 thốn.

22.  Tam tiêu du: Dưới gai L1 ngang ra 1,5 thốn.

23.  Thận du: Dưới gai L2 ngang ra 1,5 thốn.

24.  Khí hải du: Dưới gai L3 ngang ra 1,5 thốn.

25.   Đại trường du: Dưới gai L4 ngang ra 1,5 thốn.

26.  Quan nguyên du: Dưới gai L5 ngang ra 1,5 thốn.

27.Tiểu trường du: Từ S1 đo ngang ra 1,5 thốn, chỗ lõm giữa gai chậu sau trên và xương cùng, cùng độ cao với huyệt Thượng liêu

28.    Bàng quang du: Từ S2 đo ngang ra 1,5 thốn, cùng độ cao với huyệt Thứ liêu, cạnh huyệt Bào hoang.

29.   Trung lữ du: Từ S3 đo ngang ra 1,5 thốn.

30.  Bạch hoàn du: Từ S4 đo ngang ra 1,5 thốn.

31.  Thượng liêu: Ở lỗ cùng sau thứ 1, trung điểm gai chậu sau trên và Đốc mạch.

32.  Thứ liêu: Ở lỗ cùng sau thứ 2, điểm giữa của dưới gai chậu sau và Đốc mạch.

33.  Trung liêu:Ở lỗ cùng sau thứ 3, trung điểm giữa huyệt Trung lữ du và Đốc mạch.

34.Hạ liêu: Ở lỗ cùng sau thứ 4, trung điểm giữa huyệt Bạch hoàn du và Đốc mạch.

35.   Hội dương: Ngang đầu dưới xương cụt, cách đường giữa lưng 0,5 thốn.

36.  Thừa phù: Trung điểm của nếp gấp sau mông.

37.   Ân môn: Nằm trên đường nối giữa huyệt Ủy trung và nếp gấp gối sau, dưới huyệt Thừa phù 6 thốn.

38.  Phủ khích: Huyệt Ủy dương thẳng lên 1 thốn.

39.   Ủy dương: Ở đầu ngoài nếp gối sau, cạnh huyệt Ủy trung phía sau trong cơ nhị đầu đùi.

40.   Ủy trung: Trung điểm nếp gối sau, trên động mạch gối.

41.  Phụ phân: Dưới gai D2 ngang ra 3 thốn, cách ngang huyệt Phong môn 1,5 thốn.

42.  Phách hộ: Dưới gai D3 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Phế du 1,5 thốn

43.  Cao hoang: Dưới gai D4 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Quyết âm du 1,5 thốn.

44.  Thần đường: Dưới gai D5 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Tâm du 1,5 thốn.

45.   Y hy: Dưới gai D6 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Đốc du 1,5 thốn.

46.  Cách quan: Dưới gai D7 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Cách du 1,5 thốn.

47.  Hồn môn: Dưới gai D8 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Can du 1,5 thốn.

48.   Dương cương: Dưới gai D9 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Đởm du 1,5 thốn.

49.   Y xá: Dưới gai D10 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Tỳ du 1,5 thốn.

50.   Vị thương: Dưới gai D11 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Vị du 1,5 thốn.

51.  Hoàng môn: Dưới gai L1 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Tam tiêu du 1,5 thốn.

52.   Chí thất: Dưới gai L2 đo ngang ra 3 thốn, cách huyệt Thận du 1,5 thốn.

53.   Bào hoang: Ngang lỗ cùng sau S2 cách 3 thốn, ngang huyệt Khí hải du 1,5 thốn.

54.   Trật biên: Ngang lỗ cùng sau S4 cách 3 thốn.

 55.   Hợp dương: Từ huyệt Ủy trung đo thẳng xuống 2 thốn.

56.    Thừa cân: Trung điểm nằm giữa đường nối giữa huyệt Thừa sơn và Hợp dương, hoặc từ huyệt Ủy trung đo thẳng xuống 4 thốn, giữa cơ bụng chân.

57.   Thừa sơn: Trung điểm giữa đường nối gót chân sau và huyệt Ủy trung, từ huyệt Ủy trung thẳng xuống 8 thốn.

58.   Phi dương: Ở phía sau xương mác, từ huyệt Côn lôn đo thẳng lên 7 thốn.

59.   Phụ dương: Huyệt Côn lôn thẳng lên 3 thốn.

60.   Côn lôn: Trung điểm giữa đường nối bờ ngoài gót chân với mắt cá ngoài, cùng độ cao với mắt cá ngoài, chỗ lõm trên xương gót.

61.    Bộc tham: Điểm lõm từ huyệt Côn lôn đo thẳng xuống 1,5 thốn.

62. Thân mạch: Nơi lõm vào của đầu nhọn mắt cá ngoài xuống 1 thốn.

63.   Kim môn: Dưới trước huyệt Thân mạch, cách Thân mạch 0,5 thốn.

64.  Kinh cốt: Bờ ngoài bàn chân, thẳng với ngón út, trước huyệt Kim môn, nơi tiếp giáp làn da đổi màu.

65. Thúc cốt: Chỗ lõm phía sau đầu nhỏ của xương bàn chân 5, nơi tiếp giáp da gan chân-mu chân.

66. Thông cốc: Chỗ lõm ngoài trước xương bàn chân thứ 5.

67. Chí âm: Trên ngón út, cách góc móng ngoài 0,1 thốn.

TÚC THÁI ÂM THẬN KINH

VIII-KINH TÚC THÁI ÂM THẬN

 

I.  Đường vận hành

Đường kinh từ dưới ngón chân útchạy vào lòng bàn chân rồi đi ra ngoài ở chỗ lõm xương bàn chân thứ 2 thứ 3(huyệt Dũng tuyền),chạy qua lồi củ xương ghe,mắt cá chân trong chạy lên mặt trong bắp chân tới mặt trong đầu gối.Tiếp tục qua đùi đến xương mu đi thẳng lên bụng cách đường giữa thân 0,5 thốn đếnxương sườn thứ 9 thì chạy ra phía ngoài cách mạch Nhâm 2 thốn tiếp tục chạy lên phía dưới xương đònvà kết thúc tại huyệt Du phủ.

Một nhánh kinh tách ra từ phía sau đùi đi ra chạy qua huyệt Trường cường thông qua cột sống đến liên hệ với Thận và Bàng quang. Từ Thận tách ra một nhánh chạy lên trên qua Can và cơ hoành tới Phế tiếp tục men theo cổ rồi dừng lại ở cuống lưỡi. Một nhánh khác đi ra từ kinh Phế tới Tâm, liên hệ với kinh Tâm

II.  Các huyệt

1.      Dũng tuyền: Dưới lòng bàn chân, huyệt ở điểm lõm khi co bàn chân, chỗ giữa ngón thứ 2 và thứ 3.

2.      Nhiên cốc: Chỗ lõm sát bờ dưới xương thuyền, trên đường nối da gan chân và mu chân.

3.      Thái khê: Trung điểm giữa đường nối bờ sau mắt cá trong nối và mép trong gân gót.

4.      Đại chung: Phía sau mắt cá chân trong,chỗ lõm tạo nên do gân gót bám vào bờ trên trong xương gót.

5.      Thủy tuyền: Thẳng dưới huyệt Thái khê 1 thốn,trên xương gót chân chỗ lõm vào

 

 

6.      Chiếu hải: Chỗ lõm dưới mắt cá chân trong xuống 1 thốn.

7.      Phục lưu: Từ huyệt Thái khê đo thẳng lên 2 thốn,chỗ lõm bờ trước gân gót.

8.      Giao tín: Từ huyệt Thái khê đo thẳng lên 2 thốn,trước huyệt Phục lưu 0,5 thốn,cạnh bờ sau trong xương chầy.

9.      Trúc tân: Từ huyệt Giao tín đo thẳng lên 3 thốn,sau bờ trong xương chầy độ 2 thốn.

 

10.      Âm cốc: Trên bờ sau nếp gấp gối sau,giữa gân cơ bán gân và gân cơ bán mạc.

11.       Hoành cốt:Ở bụng dưới sát bờ trên xương mu, ngang huyệt Khúc cốt cách đường giữa bụng 0,5 thốn.

 

12.    Đại hách: Trên huyệt Hoành cốt  1 thốn,cách huyệt Trung cực đo ngang ra 0,5 thốn.

13. Khí huyệt: Từ huyệt Hoành cốt lên 2 thốn,cách huyệt Quan nguyên đo ngang ra 0,5 thốn.

14.    Tứ mãn: Từ huyệt Hoành cốt đo lên 3 thốn,huyệt Thạch môn đo ngang ra 0,5 thốn.

15. Trung chú:Dưới rốn 1 thốn, huyệt Âm giao đo ngang ra 0,5 thốn.

16. Cao du: Huyệt Thần khuyết (rốn) đo ngang ra 0,5 thốn.

17. Thương khúc: Từ huyệt Hoang du đo lên 2 thốn,huyệt Hạ uyển đo ngang ra 0,5 thốn.

18. Thạch quan: Từ huyệt Hoang du đo lên 3 thốn, huyệt Kiến lý đo ngang ra 0,5 thốn.

19. Âm đô: Từ huyệt Hoang du đo lên 4 thốn,cách huyệt Trung quản ngang ra 0,5 thốn.

20. Thông cốc: Từ huyệt Hoang du đo lên 5 thốn,cách huyệt Thượng quản ngang ra 0,5 thốn.

21.U môn: Từ huyệt Hoang du đo lên 6 thốn,cách huyệt Cự khuyết ngang ra 0,5 thốn.

 

 

22.   Bộ lang:Ở khoang gian sườn thứ 5,cách đường giữa ngực 2 thốn.

23.  Thần phong:Ở khoang gian sườn thứ 4, cách đường giữa ngực 2 thốn.

24. Linh khư:Ở khoang gian sườn thứ 3,cách đường giữa ngực 2 thốn,ngang huyệt Ngọc đường.

25. Thần tàng:Ở khoang gian sườn thứ 2,cách đường giữa ngực 2 thốn,ngang huyệt Tử cung.

26. Hoặc trung:Ở khoang gian sườn thứ 1,cách đường giữa ngực 2 thốn,ngang huyệt Hoa cái.

27.Du phủ:Điểm lõm tạo bởi bờ dưới xương đòn và xương sườn thứ 1,cách huyệt Toàn cơ 2 thốn.