THỦ QUYẾT ÂM TÂM BÀO KINH

IX-KINH THỦ QUYẾT ÂM TÂM BÀO

 

 

 

 

I.       Đường vận hành

Khởi đầu của kinh lạc bắt đầu từ giữa ngực chạy ra sườn ngang dưới nách 3 thốn chạy hướng vào hố nách sau tiếp tục men theo mặt trong cánh tay đi giữa 2 kinh Tâm và kinh Phế chạy xuống khuỷu tay ở huyệt Khúc trạch,chạy men theo cẳng tay ở giữa cơ duỗi cổ tay quay dài và cơ gấp cổ tay quay  qua lòng bàn tay đến đầu góc móng tay huyệt Trung xung .Một nhánh khác ở ngực chạy vào trong cơ thể tại huyệt Thiên trì từ đó chạy xuống dưới thông qua cơ hoành tiếp nối với thượng, trung, và hạ tiêu của Tam tiêu. Một nhánh khác từ lòng bàn tay chạy xuống ngón 4 để liên hệ với kinh Tam tiêuqua huyệt Quan xung.

II.    Các huyệt

1.      Thiên trì:Ngang đầu ngực cách 1 thốn, ở khoảng gian sườn thứ 4.

2.      Thiên tuyền: Dưới đầu nếp nách trước cách 2 thốn,giữa 2 đầu của cơ nhị đầu cánh tay.

3.      Khúc trạch: Nằm trên nếp gấp khuỷu tay, bờ trong cơ nhị đầu cánh tay.

 

4.      Khích môn: Nếp gấp cổ tay thẳng lên 5 thốn,giữa 2 khe cơ tay gan lớn và bé.

5.      Giản sử: Nếp gấp cổ tay thẳng lên 3 thốn,giữa khe gân cơ gan tay lớn và bé.

6.      Nội quan: Dưới huyệt Gian sử 1 thốn, từ nếp gấp cổ tay thẳng lên 2 thốn,giữa khe gân cơ tay gan lớn và bé.

7.      Đại lăng:Ở ngay trên lằn nếp cổ tay,giữa gân cơ tay lớn và bé

8.      Lao cung: Huyệt nằm trên gan bàn tay,khi co tay nắm lại huyệt nằm ở giữa đầu móng tay ngón 3 và ngón 4 chỉ vào bàn tay.

 

9.      Trung xung: Phía ngoài góc móng tay ngón giữa, cách góc chân móng 0,1 thốn.
 

THỦ THIẾU DƯƠNG TAM TIÊU KINH

X-KINH THỦ THIẾU DƯƠNG TAM TIÊU

 

I.       Đường vận hành

Đường kinh khởi điểm tại góc móng tay ngón đeo nhẫn huyệt Quan xung,chạy qua xương bàn tay thứ 3 và 4 mặt sau tay đến cổ tay,tiếp tục chạy giữa xương trụ và xương quay đi lên,chạy qua khuỷu tay và mặt sau cánh tay lên vai,qua đỉnh cao xương bả vai thì đường kinh bắt chéo ra sau kinh Đởm chạy xuống rãnh trên xương đòn chạy sâu vào trong ngực đi vào tâm bào,từ đó chạy xuống dưới thông qua cơ hoành đến bụng,liên kết với thượng,trung,hạ tiêu của tam tiêu. Từ ngực đi ra một nhánh chạy lên trên tới hố lõm dưới xương đòn chạy ra mặt sau cổ lên đầu, men theo bờ sau tai đến ngoài lông mày huyệt Ti trúc không.

Ở vị trí sau tai phân ra 1 nhánh đi vào trong tai rồi vòng ra trước tai qua trước huyệt Thượng quan vòng xuống góc hàm dưới từ đó đi ra tới đuôi mắt huyệt Đồng tử liêu để liên kết với kinh Đởm tại đó.

II.    Các huyệt

1.      Quan xung:Bờ trong ngón tay áp út,cách chân móng 0,1 thốn.

2.      Dịch môn:Chỗ lõm giữa kẽ ngón tay thứ 4 và 5,cách kẽ ngón tay chừng 0,5 thốn.

3.      Trung chử:Chỗ lõm trên xương bàn tay và xương ngón tay,nằm giữa kẽ ngón tay xương bàn tay thứ 4 và 5 lên 1 thốn.

4.      Dương trì:Chỗ lõm phía sau lằn chỉ cổ tay,bờ trong cơ duỗi chung ngón tay.

5.      Ngoại quan:Giữa lằn chỉ sau cổ tay đo lên 2 thốn,giữa xương trụ và xương quay, trên cơ duỗi ngón tay,tương ứng với huyệt Nội quan.

6.      Chi câu: Trên lằn cổ tay 3 thốn,giữa khe xương trụ và xương quay,trên huyệt Ngoại quan 1 thốn.

7.      Hội tông: Ngang huyệt Chi câu cách 1 thốn về phía sát bờ ngoài xương trụ.

8.      Tam dương lạc: Trên lằn chỉ cổ tay 4 thốn,giữa xương trụ và xương quay ở mặt sau cẳng tay,cách huyệt Chi câu 1 thốn.

9.      Tứ độc:Ở mặt sau cẳng tay, dưới mỏm khuỷu 5 thốn,giữa xương trụ và xương quay.

 

10.      Thiên tỉnh: Chỗ lõm trên đầu mỏm khuỷu xương trụ, trên khớp khuỷu 1 thốn.

11.       Thanh lãnh uyên: Co khuỷu lại, huyệt ở trên huyệt Thiên tỉnh 1 thốn

12.       Tiêu lạc: Từ nếp nách sau xuống 4 thốn, tại trung điểm giữa đường nối huyệt Thanh lãnh uyên và huyệt Nhu hội.

13.       Nhu hội: Ngay dưới mỏm vai thẳng xuống 3 thốn, nằm ở bờ sau cơ delta.

14.       Kiên liêu: Đưa cánh tay ra ngang vai,hiện ra 2 chỗ lõm ở mỏm vai,huyệt nằm ở chỗ lõm phía dưới vàsaumỏm cùng vai, sau huyệt Kiên ngung 1 thốn.

15.      Thiên liêu: Tại trung điểm đường nối huyệt Kiên cảnh và huyệt Khúc viên hoặc vòng tay, đặt tay lên xương bả vai,đầu ngón tay giữa chỉ vào đâu tức là huyệt.

16.       Thiên dũ:Phía sau và dưới mỏm trâm xương chũm,bờ sau cơ ức đòn chũm.

17.       Ế phong:Phía sau dái tai,chỗ lõm tạo bởi góc hàm và cơ ức đòn chũm.

18.       Khế mạch:Sau tai,giữa gai xương chũm, từ huyệt Ế phong đo lên 1 thốn chỗ chân tóc.

 

19.      Lư tức:Huyệt Khế mạch lên 1 thốn chỗ chân tóc.

20.       Giác tôn: Ép vành tai về phía trước,huyệt ở bờ trên loa tai và chỗ chân tóc.bove the rae apex within the hairline when the ear folded forward.

21.       Nhĩ môn: Chỗ lõm phía trước rãnh trên bình tai, đầu trên chân bình tai, nơi cơ tai trước

22.       Nhĩ hòa liêu: Bờ trước phía trên huyệt Nhĩ môn, ngang trước chân vành tai

23.       Ty trúc không: Chỗ lõm bờ ngoài bờ ngoài của cung lông mày

 

TÚC THIẾU DƯƠNG ĐỞM KINH

XI-KINH TÚC THIẾU DƯƠNG ĐỞM

 

I.       Đường vận hành

Kinh lạc bắt đầu từ góc ngoài mắt(huyệt Đồng tử liêu) chạy lên góc tránrồi chuyển hướng đến sau tai(huyệt Hoàn cốt),lại chạy qua phía trước trán(huyệt Dương bạch) sau đó vòng xuống gáy đi trước kinh Tam tiêu, tới vai hội với Đốc mạch ở huyệt Đại chùy rồi nhập vào hõm xương đòn. Một nhánh từ góc đuôi mắt chạy xuống dưới huyệt Đại nghinh rồi đi lên gặp  kinh Tam tiêu ở chỗ khoang mắt, sau đó đi xuống dưới qua huyệt Giáp xa tới cổ, tiếp tục chạy qua hõm xương đòn từ đây hợp với kinh chính để chạy xuống ngực qua cơ hoành liên kết với kinh Can và các bộ phận cơ quan tương ứng như Đởm.

Từ hõm xương đòn phân ra hai nhánh. Một nhánh đi từ hõm xương đòn tới hố nách, tiếp chạy đến trước ngực qua cơ hoành liên lạc với tạng Tâm, Can, Đởm rồi dọc theo hông sườn đi ra bẹn gần với động mạch đùi, đi xuống bụng dưới, men theo bộ phận sinh dục đến mông ở huyệt Hoàn khiêu. Nhánh thứ hai đi thẳng từ hõm xương đòn xuống nách theo vùng ngực qua sườn cụt tự do tới khớp háng đến mấu chuyển lớn cùng với nhánh mạch trước hợp ở vùng Hoàn khiêu rồi lại đi xuống theo phía ngoài đùi ra phía ngoài đầu gối xuống phía dưới trước ngoài cẳng chân xuống thẳng tới cổ chân ra trước mắt cá ngoài theo mu chân vào khoảng giữa ngón chân út và ngón chân áp út.

Từ mặt trên mu chân phân ra 1 nhánh từ xương ngón chân thứ 1,2( huyệt Túc lâm khấp) chạy đến ngón cái (huyệt Đại đôn),từ đây kết nối với kinh Can.

II.    Các huyệt

1.      Đồng tử liêu:Ở hõm cách khoé mắt ngoài 0,5 thốn.

2.      Thính hội:Chỗ lõm trước rãnh bình tai,há miệng, huyệt ở bờ sau lồi cầu của ngành trên xương hàm dưới.

3.      Thượng quan:Phía trước tai, ở trên bờ cong xương gò má, chỗ lõm phía trên huyệt Hạ quan..

4.      Hàm yến:Chỗ chân tóc huyệt Thái dương,cách huyệt Suất cốc 2 thốn,huyệt Đầu duy xuống 1 thốn,khi cắn răng lại chỗ cử động ở cơ tai trên.

5.      Huyền lư:Nằm trên đường nối huyệt Đầu duy và huyệt Khúc tân, cách góc trong mai tóc 0,5 thốn.

6.      Huyền ly:Ở giữa đường nối huyệt Huyền lư và huyệt Khúc tân.

7.      Khúc tân: Giao điểm của đường nằm ngang bờ trên tai ngoài và đường thẳng trước tai ngoài.

 

8.      Suất cốc:Trên đỉnh vành tai thẳng lên 1,5 thốn.

9.      Thiên xung:Sau huyệt Suất cốc 0,5 thốn,ở phía trên và sau tai trong chân tóc 2 thốn.

10.       Phù bạch:Dưới huyệt Thiên xung 1 thốn,ở bờ trên chân vành tai trong chân tóc 1 thốn.

11.       Khiếu âm: Từ huyệt Hoàn cốt thẳng lên 1,5 thốn.

12.       Hoàn cốt: Khi cúi đầu, thấychỗ lõm phía sau xương chũmlà huyệt.

13.       Bản thần:Trong chân tóc 0,5 thốn,cách huyệt Thần đình 3 thốn,cùng nằm trên 1 đường nối huyệt Đồng tử liêu và Quyền liêu.

14.       Dương bạch:Từ giữa lông mày thẳng lên 1 thốn.

15.       Đầu lâm khấp: Nằm trên dường thẳng từ huyệt Dương bạch và Đồng tử lên vào trong chân tóc 0,5 thốn.

16.       Mục song:Trên huyệt Đầu lâm khấp 1,5 thốn,nằm trên đường nối huyệt Đầu lâm khấp và Phong trì.

17.       Chính doanh:Trên đường nối huyệt Đầu lâm khấp và Phong trì, từ huyệt Mụcsong thẳng lên 1,5 thốn..

18.       Thừa linh:Trên đường nối huyệt Đầu lâm khấp và Phong trì, sau huyệt Chính doanh 1,5 thốn.

19.      Não không:Trên đường nối huyệt Đầu lâm khấp và Phong trì, từ huyệt Phong trì thẳng lên 1,5 thốn.

20.       Phong trì:Chỗ lõm tạo bởi cơ ức đòn chũm và cơ thang,ngang với huyệt Phong phủ và bờ dưới xương chũm.

21.       Kiên tỉnh:Trung điểm đường nối huyệt Đại chùy và điểm cao nhất đầu ngoài xương đòn.

22.      Uyên dịch:Hõm dưới nách thẳng xuống 3 thốn,khoảng xương sườn thứ 4.

23.       Triếp cân:Dưới huyệt Uyên dịch 1 thốn, ngay giữa lằn xương sườn 4.

24.      Nhật nguyệt: Huyệt ở liên sườn thứ 7,dưới huyệt Kỳ môn 1,5 thốn.

25.       Kinh môn:Huyệt ở đầu chót xương sườn tự do thứ 12.

26.       Đới mạch:Dưới huyệt Chương môn,giao nhau của đường kẻ trước nách và từrốn ngang ra.

27.       Ngũ xứ:Trước huyệt Đới mạch thẳng xuống 3 thốn, ngang với huyệt Quan nguyên, hoặc từ gai chậu trước trên thẳng lên 0,5 thốn.

28.       Duy đạo:Phía trước dưới gai chậu trước trên, trước huyệt Ngũ xứ 0,5 thốn.

29.       Cự liêu:Trung điểm của mấu chuyển lớn và gai chậu trước,khi đùi co thành góc 90 độ,huyệt ởđoạn bẹn.

30.      Hoàn khiêu:Nằm nghiêng co chân,huyệt nằm ở chỗ lõm mấu chuyển lớn xương đùi.

 

31.      Phong thị:Phía ngoài đùi,từ nếp đầu gối đo lên 7 thốn chỗ cơ nhị đầu đùi.

32.       Trung độc:Phía ngoài đùi, từ huyệt Phong thị đo xuống 2 thốn.

33.       Tất dương quan:Chỗ lõm phía trên lồi cầu ngoài,trên huyệt Dương lăng tuyền 3 thốn.

34.       Dương lăng tuyền:Chỗ lõm giữa đầu trên của xương chày và xương mác.

 

35.      Dương giao:Đỉnh cao mắt cá ngoài thẳng lên 7 thốn, trên đường nối từ mắt cá ngoài đến huyệt Dương lăng tuyền.

36.       Ngoại khâu:Bờ sau xương mác, cạnh huyệt Dương lăng tuyền

37.       Quang minh:Bờ sau xương mác,đỉnh cao mắt cá ngoài thẳng lên 5 thốn.

38.       Dương phụ:Bờ sau xương mác,đỉnh cao mắt cá ngoài thẳng lên 4 thốn.

39.       Huyền chung:Mắt cá ngoài thẳng lên 3 thốn,giữa cơ mác dài và ngắn bờ sau xương mác,cùng độ cao với huyệt Tam âm giao.

40.       Khâu khư:Trước mắt cá ngoài,nơi chỗ lõm khe xương cạnh nhóm cơ duỗi dài các ngón chân,trên khớp cổ chân.

41.      Túc lâm khấp:Dưới cơ duỗi dài ngón chân,chỗ lõm phía trước giữa khớp chân bàn ngón thứ 4,5.

42.       Địa ngũ hội:Ở giữa khe 2 ngón thứ 4 và 5,trước huyệt Túc lâm khấp 0,5 thốn.

43.       Hiệp khê:Từ kẽ ngón chân 4 – 5 đo lên 0,5 thốn

44.       Túc khiếu âm:Cách 0,1 thốn góc ngoài móng chân 1